Welke processen moet je als bouwbedrijf als eerste digitaliseren?
Je kunt eindeloos zoeken naar nieuwe software en slimme toepassingen. Maar daarmee begin je wat mij betreft aan de verkeerde kant.
In dit artikel ontdek je in 7 stappen:
- Welke bedrijfsprocessen in de bouw interessant zijn om te digitaliseren;
- Hoe je bepaalt waar de grootste kansen liggen;
- Welke rol je bestaande ERP- en andere systemen spelen;
- Wanneer automatisering daadwerkelijk iets toevoegt;
- Hoe je medewerkers bij digitalisering betrekt;
- En hoe je klein begint zonder direct je hele organisatie om te gooien.
De belangrijkste vraag is: waar loopt je organisatie nu tegenaan en waar kun je met digitalisering echt iets verbeteren?
1. Begin bij het werk, niet bij de techniek
Kijk eens naar een normale werkdag binnen je bouwbedrijf.
- Waar zijn mensen veel tijd aan kwijt?
- Waar wordt informatie meerdere keren ingevoerd?
- Waar worden Excel-lijsten bijgehouden naast het ERP-systeem?
- Waar moet iemand steeds achter informatie aan?
In de bouw kom ik regelmatig tegen dat een werkvoorbereider informatie uit verschillende systemen bij elkaar zoekt. Of een uitvoerder die aan het einde van de dag nog rapportages moet bijwerken. Een projectleider die voor de actuele stand van een project verschillende lijstjes en systemen moet raadplegen.
Dat zijn interessante plekken om verder te onderzoeken of er kansen zijn voor het digitaliseren van processen. Praat vooral met de mensen die het werk daadwerkelijk doen. Zij weten meestal precies waar het schuurt.
Uit het hoofd
In veel bouwbedrijven zit bovendien veel kennis in de hoofden van mensen. Dat werkt prima zolang iedereen er is en de organisatie overzichtelijk blijft. Maar wat gebeurt er als je groeit, iemand ziek wordt of een ervaren medewerker vertrekt? Dan merk je ineens hoeveel kennis nooit is vastgelegd.
Ook dat kan een reden zijn om een proces te digitaliseren. Niet om mensen te vervangen, maar juist om ervoor te zorgen dat belangrijke informatie beschikbaar blijft voor de mensen die ermee moeten werken.
2. Kijk waar je projecten vertragen
Niet ieder proces hoeft als eerste aangepakt te worden. Je kunt prioriteren door goed te kijken naar de gevolgen voor je bouwprojecten. Waar ontstaan vertragingen? Waar wacht de ene collega op informatie van de andere? Waar worden fouten pas laat ontdekt? Waar moet informatie steeds opnieuw worden gecontroleerd?
Denk bijvoorbeeld aan wijzigingen tijdens een bouwproject. Een wijziging kan gevolgen hebben voor planning, materiaal, personeel en uitvoering. Als die informatie niet goed bij de juiste mensen terechtkomt, kan een kleine wijziging verderop in het proces voor behoorlijk wat gedoe zorgen. Een proces waarin dit regelmatig gebeurt, kan een betere kandidaat zijn voor digitalisering dan een proces dat af en toe wat extra werk oplevert.
3. Kijk hoeveel handwerk erin zit
Handmatig werk is niet per definitie verkeerd. Maar in veel bouwbedrijven zijn er werkzaamheden die iedere dag of iedere week opnieuw worden uitgevoerd, terwijl een deel daarvan ook automatisch zou kunnen.
Denk aan het overnemen van gegevens uit een aanvraag, het verwerken van uren, het maken van rapportages of het bijwerken van planningen. Vraag jezelf af welke informatie jullie steeds opnieuw intypen. Als dezelfde gegevens op verschillende plekken terechtkomen, is dat vaak een goed startpunt om te kijken waar je slimmer kan werken.
4. Kijk eerst naar wat je al gebruikt
Voordat je nieuwe software aanschaft, zou ik eerst goed kijken naar je huidige systemen. Wat kan je ERP-systeem eigenlijk allemaal? Welke functies worden niet gebruikt? Kunnen systemen die je al hebt met elkaar worden gekoppeld? En waar zijn medewerkers zelf Excel-oplossingen of andere hulpmiddelen gaan gebruiken?
Dat laatste is vaak interessante informatie. Als iemand zelf een Excelbestand heeft gebouwd om iets bij te houden wat het bestaande systeem niet goed ondersteunt, vertelt dat je iets over het proces. Misschien is Excel niet het probleem, maar laat het zien dat er ergens een behoefte zit die nog niet goed wordt ingevuld.
Maak de oplossing onderdeel van je manier van werken
Hetzelfde geldt voor AI. Ik kom bedrijven tegen die enthousiast vertellen wat ze allemaal met AI kunnen doen, maar waarbij AI nog losstaat van de rest van de organisatie. Een medewerker gebruikt het om teksten te schrijven of vragen te beantwoorden, maar het komt niet terug in het daadwerkelijke proces.
Daar zit wat mij betreft pas de interessante stap: hoe zorg je ervoor dat een digitale oplossing onderdeel wordt van je manier van werken?
Bijvoorbeeld door informatie automatisch door te zetten naar het juiste systeem, een inkooporder voor te bereiden of beschikbare projectinformatie te gebruiken om een medewerker te ondersteunen. Vaak kan dit al met systemen die een bedrijf heeft. Ik zie namelijk heel vaak dat maar de helft van de mogelijkheden gebruikt wordt.
5. Bepaal waar digitalisering echt iets toevoegt
Heb je de vorige stappen doorlopen? Dan kun je nu gaan kijken naar mogelijke oplossingen. Misschien kun je een handeling automatiseren. Misschien kunnen twee systemen gegevens met elkaar uitwisselen. Of wellicht kun je informatie op een andere manier beschikbaar maken voor de werkvloer.
Denk bijvoorbeeld aan een bouwtekening waarbij AI helpt om mogelijke afwijkingen of risico’s te signaleren. De medewerker blijft degene die beoordeelt wat ermee moet gebeuren. Zo gebruik je AI als hulpmiddel om het werk beter te doen, in plaats van het simpelweg over te nemen.
Dat is voor mij een belangrijk verschil. AI hoeft het werk niet over te nemen om waardevol te zijn. Het moet mensen vooral helpen om hun werk beter te doen.
Maar niet ieder probleem vraagt om technologie. Soms is het proces zelf onnodig ingewikkeld. Dan levert het meer op om eerst de werkwijze aan te passen. Digitaliseren van een slecht proces maakt het proces niet automatisch beter. Je hebt dan vooral een slecht proces sneller gemaakt.
6. Betrek de mensen die ermee moeten werken
Een oplossing kan technisch prima werken en toch niet gebruikt worden. Een nieuwe app kan bijvoorbeeld op kantoor heel logisch lijken, maar op een bouwplaats helemaal niet praktisch zijn. Een extra registratie kan voor de administratie handig zijn, maar voor een uitvoerder vooral voelen alsnog meer werk.
Betrek daarom de mensen die ermee gaan werken voordat je de oplossing definitief maakt. Laat ze meedenken, test de nieuwe werkwijze en kijk wat er in de praktijk gebeurt. Als iets niet werkt zoals bedacht, wil je dat tijdens het testen ontdekken en niet pas na de implementatie.
Een digitaliseringsproject is niet klaar wanneer de software werkt. Het is klaar wanneer het nieuwe proces werkt.
7. Begin klein en leer van de praktijk
Je hoeft niet meteen je hele organisatie te digitaliseren. Kies één bedrijfsproces waarvan je weet dat er winst te behalen valt. Maak een eerste verbetering, test die in de praktijk en kijk wat het oplevert.
Bijvoorbeeld bij het verwerken van nieuwe aanvragen. Welke informatie komt binnen? Wat moet iemand handmatig overnemen? Welke gegevens kunnen automatisch worden verwerkt? En waar moet een medewerker uiteindelijk nog zelf naar kijken?
Door klein te beginnen, zie je snel wat werkt en waar je nog moet bijsturen. Daarna kun je de aanpak uitbreiden naar andere processen.
Stappenplan: zo kies je waar je begint
Wil je zelf bepalen welk proces binnen jouw bouwbedrijf als eerste in aanmerking komt voor digitalisering? Loop dan deze zeven stappen langs:
- Breng in kaart waar mensen dagelijks tegenaan lopen.
- Kijk naar je projecten: waar ontstaan vertragingen, fouten of onnodige overdrachten?
- Zoek handmatig werk dat steeds terugkomt.
- Onderzoek je huidige systemen voordat je iets nieuws aanschaft.
- Bepaal waar digitalisering of automatisering echt iets toevoegt.
- Betrek de mensen die met de nieuwe werkwijze moeten werken.
- Begin klein, test en verbeter.
Zo wordt digitalisering geen project omdat je “iets met AI of automatisering moet doen”, maar een manier om een concreet probleem in je bouwbedrijf op te lossen.
Benieuwd waar voor jouw bouwbedrijf de kansen liggen?
Misschien weet je al waar het wringt. Of misschien zie je vooral veel losse systemen, Excel-lijsten en handmatig werk, maar nog niet waar je moet beginnen.
Ik kijk graag met je mee naar je processen, systemen en de dagelijkse praktijk. Niet om zo snel mogelijk nieuwe technologie toe te voegen, maar om te bepalen waar digitalisering voor jouw organisatie echt iets kan opleveren.
